Mục lục · 11 phần
Watt (W) đo công suất, còn jun (J) đo năng lượng và công, nên hai đơn vị này thuộc hai đại lượng khác nhau trong hệ SI.[2][4] Cầu nối giữa chúng là thời gian: 1 W bằng 1 J trong mỗi giây.[2]
Hóa đơn tiền điện tính theo kWh, một đơn vị năng lượng, còn nhãn thiết bị ghi công suất theo W hoặc kW.[13][25] Theo bảng hệ số của NIST, 1 kWh bằng đúng 3.600.000 J, còn 1 Wh bằng 3.600 J vì một giờ có 3.600 giây.[8][4]
Bài viết trình bày cách đổi qua lại giữa W, kW, kWh và J, cách đọc số điện trên công tơ và cách viết ký hiệu đơn vị đúng chuẩn SI.[5][11]
| Đơn vị | Đo đại lượng | Quy đổi |
|---|---|---|
| W (watt) | Công suất | 1 W = 1 J/s [2] |
| kW (kilowatt) | Công suất | 1 kW = 1.000 W [13] |
| Wh (watt giờ) | Năng lượng | 1 Wh = 3.600 J [8] |
| kWh (kilowatt giờ) | Năng lượng | 1 kWh = 1.000 Wh = 3.600.000 J = 3,6 MJ [8] |
| J (jun) | Năng lượng | 1 J = 1 W·s [2] |
1. Watt (W) là gì và đo đại lượng nào?
Watt là đơn vị đo công suất trong hệ SI, ký hiệu là chữ W viết hoa.[2][17] Bảng đơn vị dẫn xuất của SI ghi watt bằng jun trên giây, tương đương kg·m²·s⁻³ khi viết theo đơn vị cơ bản.[4][2] Công suất cho biết mức điện năng trao đổi tại một thời điểm.[20]
Hệ SI định nghĩa watt như thế nào
Hệ SI xếp watt vào nhóm đơn vị dẫn xuất có tên riêng, dùng cho công suất và thông lượng bức xạ.[4][2] Viết theo đơn vị SI khác, watt là J/s; viết theo đơn vị cơ bản, watt là kg·m²·s⁻³.[2][4]
Vì sao W phải viết hoa
Quy tắc SI in ký hiệu đơn vị bằng chữ thường, trừ khi tên đơn vị lấy từ tên riêng của một người.[11] Watt và jun đều đặt theo tên nhà khoa học, nên ký hiệu đúng là W và J; viết w hoặc j là sai quy tắc.[11][6]
Con số W trên nhãn thiết bị cho biết điều gì
Nhãn thiết bị điện gia dụng ghi công suất theo W hoặc kW, tức lượng năng lượng thiết bị dùng trong mỗi giây.[25][2] Thiết bị công suất lớn hơn cần nhiều năng lượng hơn trong cùng khoảng thời gian.[13] Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) mô tả 1 watt là một lượng công suất nhỏ.[13]
2. Jun (J) là đơn vị gì và liên quan thế nào với watt?
Jun là đơn vị SI đo năng lượng, công và nhiệt lượng, ký hiệu là chữ J viết hoa.[4][11] Một jun bằng công của lực một newton khi điểm đặt dịch chuyển một mét, và cũng bằng một watt nhân một giây.[15] Theo đơn vị cơ bản, jun tương đương kg·m²·s⁻².[4]
Jun trong bảng đơn vị SI
Bảng đơn vị dẫn xuất SI ghi jun cho năng lượng và công, viết theo đơn vị SI khác là N·m và theo đơn vị cơ bản là kg·m²·s⁻².[2][4] Jun dùng cho mọi dạng năng lượng, không riêng năng lượng điện.[23]
3. kW và kWh khác nhau ở điểm nào?
kW đo công suất, tức tốc độ phát hoặc dùng điện tại một thời điểm, còn kWh đo lượng điện năng tích lũy theo thời gian.[13][20] 1 kWh là lượng điện của công suất 1 kW duy trì trong 1 giờ.[13] Nhóm đơn vị công suất gồm W, kW, MW, GW; nhóm đơn vị năng lượng gồm J, Wh, kWh, MWh.[13]
Các bậc đơn vị công suất từ W đến GW
W là đơn vị công suất gốc của hệ SI.[2] Mỗi bậc tiếp theo lớn gấp 1.000 lần: 1 kW bằng 1.000 W, 1 MW bằng 1.000 kW và 1 GW bằng 1.000 MW, tức 1.000.000.000 W.[13]
Wh và kWh đo lượng điện đã dùng
Wh là năng lượng của công suất 1 W duy trì trong một giờ, còn kWh ứng với công suất 1 kW trong một giờ.[17][16] Ngành điện Hoa Kỳ thống kê lượng tiêu thụ theo kWh và bội số nghìn tỷ kWh.[19]
4. Cách đổi W sang kW, MW và GW
Đổi W sang kW là chia cho 1.000, đổi kW sang W là nhân với 1.000, vì tiền tố k (kilo) ứng với 10³.[12][13] Hệ SI dùng tiền tố để rút gọn giá trị quá lớn hoặc quá nhỏ: k là 10³, M (mega) là 10⁶ và G (giga) là 10⁹.[12] Tiền tố viết liền vào ký hiệu đơn vị, không có khoảng trắng ở giữa.[11]
Đổi W sang kW
Chia số W cho 1.000 để ra kW: 1 W bằng 0,001 kW và 500 W bằng 0,5 kW.[12] Phép đổi chỉ thay tiền tố, đại lượng vẫn là công suất.[9]
5. 1 kWh bằng bao nhiêu jun?
1 kWh bằng đúng 3.600.000 J, tức 3,6 MJ, theo bảng hệ số quy đổi của NIST.[8] Con số này đến từ việc một giờ có 3.600 giây và một watt-giây bằng một jun.[4][15] Giờ là đơn vị ngoài SI nhưng được chấp nhận dùng cùng hệ SI, nên Wh và kWh vẫn quy đổi chính xác sang jun.[10]
Đổi kWh sang J
Nhân số kWh với 3.600.000 để ra jun.[7] Hệ số 3,6 × 10⁶ là giá trị chính xác, không phải số làm tròn.[8]
6. Vì sao không đổi thẳng W sang J được?
W đo công suất còn J đo năng lượng, nên câu hỏi 1 W bằng bao nhiêu J sai về thứ nguyên.[22][4] Quan hệ đúng là 1 W bằng 1 J mỗi giây, vì vậy phải biết thời gian vận hành mới tính ra jun.[2] Thiếu dữ kiện thời gian, phép đổi W sang J không tồn tại.[21]
Công thức tính jun từ công suất và thời gian
Năng lượng bằng công suất nhân thời gian, với đơn vị J bằng W nhân giây.[2][15] Thiết bị 100 W chạy 10 giây tiêu thụ 1.000 J, chạy một giờ tiêu thụ 360.000 J.[2][4]
7. 1 số điện bằng bao nhiêu kWh?
Một số điện trên hóa đơn tiền điện tại Việt Nam bằng đúng 1 kWh.[16] kWh là lượng điện năng khi công suất 1 kW duy trì trong một giờ, và là đơn vị ngành điện dùng để bán điện.[16][13] Danh mục đơn vị của hệ SI không có đơn vị nào mang tên số điện.[3]
1 kWh bằng mấy số điện
1 kWh bằng 1 số điện, 10 kWh bằng 10 số điện.[16] Công tơ đếm trực tiếp số kWh đã dùng, nên chỉ số tăng bao nhiêu kWh, hóa đơn tính bấy nhiêu số điện.[24]
8. Cách đọc công tơ điện và tính số kWh đã dùng
Điện năng tiêu thụ trong kỳ bằng chỉ số công tơ cuối kỳ trừ chỉ số đầu kỳ, tính bằng kWh.[24] Công tơ cơ khí đang được thay dần bằng công tơ điện tử thông minh, loại gửi dữ liệu tiêu thụ không dây theo thời gian thực.[13] Khách hàng lớn còn trả thêm phần tính theo công suất cực đại trong kỳ.[24]
Đọc chỉ số trên công tơ
Chỉ số công tơ là số cộng dồn tính bằng kWh.[24] Ghi chỉ số đầu kỳ và cuối kỳ, hiệu của hai số là lượng kWh đã dùng, cũng là số điện trên hóa đơn.[24][16]
9. Viết kWh, kW/h hay KW mới đúng chuẩn SI?
Cách viết đúng là kWh hoặc kW·h; kW/h sai vì gạch chéo trong ký hiệu đơn vị mang nghĩa phép chia.[11] Tích của hai đơn vị viết bằng dấu chấm giữa dòng hoặc khoảng trắng, và ký hiệu không thêm chữ s ở dạng số nhiều.[11] Quy tắc SI cũng cấm lặp gạch chéo trên cùng một dòng nếu không dùng ngoặc.[11]
Vì sao kW/h là cách viết sai
Viết kW/h nghĩa là kilowatt chia cho giờ, không phải điện năng.[11] Đơn vị điện năng đúng là kWh, đọc là kilowatt-giờ; EIA viết liền thành kilowatthour.[16]
10. Câu hỏi thường gặp về W, kW, kWh và J
Phần này trả lời các câu hỏi hay gặp khi tra cứu W, kW, kWh và J, với số liệu quy đổi lấy từ tài liệu của BIPM và NIST.[1][8] Câu hỏi nào sai về thứ nguyên được giải thích lại theo đúng bản chất đại lượng.[22]
Q11 kWh bằng bao nhiêu J?
Q21 Wh bằng bao nhiêu jun?
Q31 W bằng bao nhiêu J?
Q41 số điện là bao nhiêu W?
Q51 kWh bằng bao nhiêu số điện?
Q6Đổi W sang kW như thế nào?
Q81 J bằng bao nhiêu kWh?
1 J bằng 1/3.600.000 kWh; chia số jun cho 3.600.000 để ra kWh.[8]
Q9W là ký hiệu gì?
11. Việt Nam Solar và danh sách cửa hàng
Việt Nam Solar là nhà phân phối chính hãng hơn 20 thương hiệu điện mặt trời hàng đầu thế giới. Công ty hoạt động từ năm 2018, giữ vai trò tổng thầu EPC và đơn vị ESCO cho nhiều dự án. Đội ngũ kỹ thuật tư vấn cách tính công suất theo kW và sản lượng theo kWh đúng nhu cầu của khách hàng. Khách hàng được hỗ trợ khảo sát tận nơi, thiết kế và lắp đặt trọn gói. Hệ thống cửa hàng trải ba miền giúp khách hàng xem sản phẩm thật và nhận báo giá nhanh.
Trụ sở chính: 188 ĐHT41, Phường Đông Hưng Thuận, Tp. HCM.
Kho Hồ Chí Minh: 2939 QL1A, Phường Đông Hưng Thuận, Tp. HCM.
Đường dây nóng: 088.60.60.660
Chi nhánh Cần Thơ: 41D Mậu Thân, Phường Cái Khế, Tp. Cần Thơ.
Kho Cần Thơ: Khu vực Tràng Thọ A, Phường Trung Nhứt, Tp. Cần Thơ.
Đường dây nóng: 094.42.44.424
Chi nhánh Nha Trang: Thôn Đông Dinh, Xã Diên Khánh, Tỉnh Khánh Hòa.
Kho Nha Trang: Thôn Đông Dinh, Xã Diên Khánh, Tỉnh Khánh Hòa.
Đường dây nóng: 081.60.60.660
Tài liệu tham khảo từ nguồn quốc tế
- 1Bureau International des Poids et Mesures. (2019). SI Brochure: The International System of Units (SI), 9th edition. BIPM.
- 2Bureau International des Poids et Mesures. (2019). The International System of Units (SI), 9th edition (Tables 4 and 7). BIPM.
- 3Bureau International des Poids et Mesures. (n.d.). The International System of Units (SI). BIPM.
- 4Newell, D. B. & Tiesinga, E. (2019). NIST Special Publication 330: The International System of Units (SI). National Institute of Standards and Technology.
- 5National Institute of Standards and Technology. (2008). Special Publication 811: NIST Guide to the SI. NIST.
- 6Thompson, A. & Taylor, B. N. (2008). Guide for the Use of the International System of Units (SI), NIST Special Publication 811. National Institute of Standards and Technology.
- 7National Institute of Standards and Technology. (2008). NIST Guide to the SI, Appendix B: Conversion Factors. NIST.
- 8National Institute of Standards and Technology. (2008). NIST Guide to the SI, Appendix B.8: Factors for Units Listed Alphabetically. NIST.
- 9National Institute of Standards and Technology. (2008). NIST Guide to the SI, Chapter 4: The Two Classes of SI Units and the SI Prefixes. NIST.
- 10National Institute of Standards and Technology. (2008). NIST Guide to the SI, Chapter 5: Units Outside the SI. NIST.
- 11National Institute of Standards and Technology. (2008). NIST Guide to the SI, Chapter 6: Rules and Style Conventions for Printing and Using Units. NIST.
- 12National Institute of Standards and Technology, Office of Weights and Measures. (n.d.). Metric (SI) Prefixes. NIST.
- 13U.S. Energy Information Administration. (n.d.). Electricity Explained: Measuring Electricity. EIA.
- 14U.S. Energy Information Administration. (n.d.). Energy Explained: Units and Calculators. EIA.
- 15U.S. Energy Information Administration. (n.d.). EIA Glossary: Joule. EIA.
- 16U.S. Energy Information Administration. (n.d.). EIA Glossary: Kilowatt and Kilowatthour. EIA.
- 17U.S. Energy Information Administration. (n.d.). EIA Glossary: Watt and Watthour. EIA.
- 18U.S. Energy Information Administration. (n.d.). Electricity Explained. EIA.
- 19U.S. Energy Information Administration. (n.d.). Electricity Explained: Use of Electricity. EIA.
- 20U.S. Energy Information Administration. (n.d.). Electricity Explained: Electricity Generation, Capacity, and Sales in the United States. EIA.
- 21International Electrotechnical Commission. (2022). IEC 80000-6:2022, Quantities and units - Part 6: Electromagnetism, Edition 2.0. IEC.
- 22International Organization for Standardization. (2022). ISO 80000-1:2022, Quantities and units - Part 1: General, Edition 2.0. IEC Webstore.
- 23International Electrotechnical Commission. (2011). IEC 60050-113:2011, International Electrotechnical Vocabulary - Part 113: Physics for electrotechnology, Edition 1.0. IEC.
- 24U.S. Department of Energy, Federal Energy Management Program. (2010). O&M Best Practices Guide, Release 3.0, Chapter 8: Metering for Operations and Maintenance. U.S. Department of Energy.
- 25U.S. Department of Energy. (n.d.). Energy Saver: Appliances and Electronics. U.S. Department of Energy.
- 26Việt Nam Solar. (n.d.). Danh sách cửa hàng và hệ thống chi nhánh. Công ty TNHH Việt Nam Solar.
Bài viết do đội ngũ 50 kỹ sư của Công ty TNHH Việt Nam Solar biên soạn và kiểm duyệt. Công ty hoạt động liên tục trong lĩnh vực điện mặt trời từ năm 2018, đã khảo sát, thiết kế và thi công hàng nghìn công trình trên cả nước, đồng thời là nhà phân phối chính hãng hơn 20 thương hiệu biến tần, tấm pin và pin lưu trữ. Mọi kỹ sư tham gia biên soạn đều nắm chứng chỉ hành nghề về điện và xây dựng do cơ quan quản lý Nhà nước cấp.
Việt Nam Solar hoạt động với đầy đủ tư cách pháp nhân, gồm Giấy phép hoạt động điện lực số 175/GP-SCT do Sở Công Thương cấp, Giấy phép năng lực hoạt động xây dựng HCM-00076550 công bố trên cổng thông tin Bộ Xây dựng, cùng nhãn hiệu độc quyền số 604703 do Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. Công ty duy trì ba chứng nhận hệ thống quản lý còn hiệu lực gồm ISO 9001:2015, ISO 14001:2018 và ISO 45001:2018, trạng thái hiệu lực xác minh trên IAF CertSearch.
Mọi số liệu kỹ thuật, thông tin pháp lý và mốc thời gian nêu trong bài đều được đối chiếu với hồ sơ chính hãng của nhà sản xuất và văn bản pháp luật hiện hành trước khi xuất bản, để nội dung công bố có thể kiểm chứng độc lập.
