Xem mục lục
Tiêu chuẩn an toàn điện mặt trời là khung quy chuẩn kỹ thuật nhiều lớp áp dụng cho module, inverter, thiết kế và lắp đặt hệ quang điện.[20] Khung này gồm các chuẩn IEC quốc tế, chuẩn UL và NEC tại Bắc Mỹ, cùng IEEE 1547 cho phần đấu nối lưới.[20][16]
Tấm pin chịu sự kiểm soát của IEC 61215 về hiệu năng và IEC 61730 về an toàn cấu tạo.[1][3] Inverter chịu sự kiểm soát của IEC 62109 ở cấp quốc tế và UL 1741 tại Bắc Mỹ.[5][7]
Các chuẩn này còn bao trùm ngắt nhanh, chống hồ quang, nối đất, chống sét, cấp bảo vệ IP và bước nghiệm thu theo IEC 62446.[10][11][12][15] Đây là dữ liệu gốc để anh chị chọn đúng thiết bị và quy trình thi công an toàn cho công trình của mình.[9][22]
1. Tiêu chuẩn an toàn điện mặt trời là gì? Định nghĩa
Khung tiêu chuẩn nhiều lớp trong một hệ PV
Một hệ điện mặt trời chịu sự điều chỉnh của nhiều bộ tiêu chuẩn khác nhau cùng lúc.[20] Ban kỹ thuật TC 82 của IEC phụ trách chuẩn quốc tế cho module, inverter và thiết kế dàn pin.[20] UL phụ trách an toàn sản phẩm ở Bắc Mỹ, còn NFPA 70 tức NEC quy định cách lắp đặt tại Mỹ.[20] IEEE 1547 phụ trách phần đấu nối hệ PV với lưới điện.[20]
Ba nhóm rủi ro mà tiêu chuẩn nhắm tới
Tiêu chuẩn an toàn điện mặt trời tập trung vào ba nhóm rủi ro chính.[3] Nhóm đầu tiên là điện giật cho người lắp đặt, người vận hành và lính cứu hỏa.[13] Nhóm thứ hai là nguy cơ cháy do lỗi cách điện hoặc hồ quang điện.[3][4] Nhóm thứ ba là hư hỏng cơ học và môi trường như gió, mưa và nhiệt độ.[3]
Vì sao một hệ PV cần nhiều bộ chuẩn
Module, inverter, dây dẫn, lắp đặt và đấu nối lưới đều có đặc tính rủi ro khác nhau.[20][8] Vì vậy mỗi cấp cần một bộ tiêu chuẩn riêng thay vì dùng chung một chuẩn duy nhất.[20] IEC quản lý phần sản phẩm và thiết kế, còn NEC quản lý phần thi công tại chỗ.[20][9] Sự phối hợp này giúp kiểm soát an toàn xuyên suốt vòng đời hệ thống.[21]
2. Tiêu chuẩn tấm pin gồm IEC 61215 và IEC 61730 Tấm pin
IEC 61215 đánh giá hiệu năng và độ bền module
IEC 61215-1:2021 nêu yêu cầu phép thử để đánh giá hiệu năng module quang điện ngoài trời.[1] IEC 61215-2:2021 nêu quy trình thử tương ứng đi kèm phần 1.[2] Bộ chuẩn này áp dụng cho cả module tinh thể silic và module màng mỏng.[1] Đây là căn cứ để xác nhận module giữ được công suất theo thời gian.[2]
IEC 61730 đánh giá an toàn cấu tạo module
IEC 61730-1:2023 quy định yêu cầu về kết cấu để module an toàn trước điện giật, cháy và hư hỏng cơ hoặc môi trường.[3] Chuẩn này áp dụng cho module vận hành ở nhiệt độ bề mặt tới khoảng 70°C.[3] IEC 61730-2:2023 nêu các quy trình thử an toàn tương ứng với phần 1.[4] Hai phần này cùng tạo thành hồ sơ an toàn đầy đủ cho một module.[3][4]
Hai bộ chuẩn cùng cần thiết cho một module
IEC 61215 và IEC 61730 đánh giá hai khía cạnh khác nhau của cùng một module.[1][3] IEC 61215 trả lời câu hỏi module có bền và giữ công suất hay không.[1] IEC 61730 trả lời câu hỏi module có an toàn cho người sử dụng hay không.[3] Vì vậy module đạt chứng nhận thường ghi cả hai mã chuẩn trên báo cáo thử.[1][3][4]
3. Tiêu chuẩn inverter gồm IEC 62109 và UL 1741 Inverter
IEC 62109-1 nêu yêu cầu an toàn chung
IEC 62109-1:2010 áp dụng cho mọi thiết bị chuyển đổi công suất trong hệ PV.[5] Chuẩn này nêu yêu cầu an toàn chung, làm nền cho các phần riêng phía sau.[5] Nội dung bao trùm cách điện, bảo vệ quá dòng và bảo vệ quá áp.[5] Đây là chuẩn gốc mà mọi inverter PV cần tuân theo trước tiên.[5]
IEC 62109-2 quy định riêng cho inverter
IEC 62109-2:2011 bổ sung yêu cầu riêng cho inverter chuyển đổi DC sang AC.[6] Chuẩn này áp dụng cho inverter hòa lưới, độc lập và loại vận hành đa chế độ.[6] IEC 62109-2 luôn dùng kèm với IEC 62109-1, không đứng riêng một mình.[6][5] Kết hợp cả hai phần cho ra bộ hồ sơ an toàn đầy đủ của inverter.[5][6]
UL 1741 kiểm soát an toàn inverter tại Mỹ
UL 1741 bản Ed.3 năm 2021 là chuẩn an toàn cho inverter và thiết bị đấu nối tại Bắc Mỹ.[7] Chuẩn này áp dụng cho thiết bị dùng với nguồn năng lượng phân tán.[7] Phần bổ sung SA và SB thêm chức năng hỗ trợ lưới cho inverter thông minh.[7] Các chức năng này căn cứ theo IEEE 1547-2018 và Rule 21 của California.[7]
IEEE 1547 quy định phần đấu nối lưới
IEEE 1547-2018 quy định khả năng liên kết và tương tác giữa nguồn phân tán với lưới điện.[16] Chuẩn này nêu yêu cầu về hiệu năng, vận hành, thử nghiệm và an toàn cho giao diện đấu nối.[16] Inverter đạt UL 1741 với phần bổ sung SA hoặc SB thường đã tích hợp các chức năng này.[7][16] Đây là mắt xích nối giữa an toàn thiết bị và an toàn vận hành lưới.[16]
4. Tiêu chuẩn thiết kế và lắp đặt hệ thống IEC 62548 và IEC 60364-7-712 Thiết kế & lắp đặt
IEC 62548 quy định thiết kế dàn pin
IEC 62548-1:2023 tập trung vào phần dàn pin của hệ PV.[8] Nội dung gồm cách bố trí dây dẫn phía DC, bảo vệ điện, thiết bị đóng cắt và nối đất.[8] Chuẩn này xử lý rủi ro an toàn riêng của nguồn PV vì đặc tính dòng điện khác với nguồn lưới.[8] Đây là căn cứ kỹ thuật cho đơn vị thiết kế trước khi thi công.[8]
IEC 60364-7-712 quy định lắp đặt toàn hệ
IEC 60364-7-712:2025 thuộc bộ tiêu chuẩn lắp đặt điện hạ áp của IEC.[9] Phạm vi áp dụng trải từ module cho tới điểm đấu nối với nguồn khác hoặc với lưới.[9] Bản cập nhật năm 2025 bổ sung nội dung cho hệ có lưu trữ năng lượng.[9] Bản này cũng bổ sung nội dung cho hệ có chế độ vận hành đảo lưới.[9]
Thiết kế và lắp đặt là hai lớp riêng
IEC 62548 trả lời câu hỏi dàn pin cần được thiết kế thế nào để an toàn.[8] IEC 60364-7-712 trả lời câu hỏi toàn hệ cần được lắp đặt thế nào để an toàn.[9] Hai chuẩn này thường được dùng song song trong hồ sơ kỹ thuật của một dự án.[8][9] Đơn vị thi công cần đối chiếu cả hai khi triển khai ngoài công trình.[8][9]
5. Ngắt nhanh và chống hồ quang theo NEC 690.12, 690.11 và UL 1699B Ngắt nhanh
NEC 690.12 yêu cầu chức năng ngắt nhanh
NEC 690.12 áp dụng cho hệ PV lắp trên hoặc trong các tòa nhà tại Mỹ.[10] Yêu cầu chính là hệ thống phải có chức năng ngắt nhanh khi được kích hoạt.[10][23] Mục tiêu là giảm nguy cơ điện giật cho lính cứu hỏa khi thao tác gần mái nhà có PV.[23] Đây là một trong những yêu cầu an toàn quan trọng nhất của NEC cho PV dân dụng.[10]
NEC 690.11 yêu cầu bảo vệ chống hồ quang
NEC 690.11 áp dụng cho mạch điện một chiều của hệ PV đặt trên hoặc trong tòa nhà.[10] Yêu cầu chính là mạch này phải có thiết bị bảo vệ chống hồ quang đã qua chứng nhận.[10][23] Hồ quang điện phát sinh từ mối nối lỏng hoặc cách điện hỏng có thể gây cháy.[10] Thiết bị này thường được gọi tắt là AFCI cho phía một chiều của hệ PV.[10]
UL 1699B là chuẩn thử cho thiết bị AFCI
UL 1699B nêu quy trình thử cho thiết bị bảo vệ chống hồ quang một chiều của hệ PV.[11] Thiết bị AFCI cần vượt qua phép thử này trước khi được lắp vào hệ thống.[11] Đây là mắt xích kiểm chứng cho yêu cầu đã nêu trong NEC 690.11.[11][10] Anh chị nên yêu cầu đơn vị thi công cung cấp chứng nhận UL 1699B cho thiết bị AFCI đã lắp.[11]
6. Nối đất, chống sét và bảo vệ chống điện giật Nối đất & chống sét
Nối đất theo NEC Article 690 Phần V
NEC Article 690 Phần V quy định cách nối đất và liên kết đẳng thế cho hệ PV.[10] Nối đất đúng cách giúp dòng sự cố có đường thoát an toàn thay vì đi qua người.[10] Yêu cầu này áp dụng cho cả khung giá đỡ, hộp đấu nối và vỏ thiết bị.[10] Đây là lớp bảo vệ nền tảng trước khi xét tới các lớp khác.[10]
SPD chống sét lan truyền theo IEC 61643-31
IEC 61643-31:2018 quy định thiết bị chống sét lan truyền dùng riêng cho hệ PV.[12] Chuẩn này áp dụng cho SPD lắp phía DC với điện áp tới 1.500 Vdc.[12] SPD có vai trò cắt xung điện áp tăng vọt do sét đánh gần hoặc trực tiếp.[12] Thiết bị này thường lắp tại tủ đấu nối DC và tủ hòa lưới.[12]
Bảo vệ chống điện giật theo IEC 61140
IEC 61140:2016 nêu các nguyên tắc chung để bảo vệ người và vật nuôi khỏi điện giật.[13] Chuẩn này là nền cho nhiều chuẩn an toàn điện khác, trong đó có IEC 61730 cho module.[13][3] Nguyên tắc bảo vệ gồm cách điện, nối đất bảo vệ và ngắt mạch khi có sự cố.[13] Đây là chuẩn gốc mà anh chị sẽ thấy được viện dẫn ở nhiều tài liệu an toàn PV khác.[13]
7. Cấp bảo vệ IP và an toàn cháy cho hệ thống điện mặt trời IP & an toàn cháy
IP Code quy định cấp bảo vệ của vỏ
IEC 60529 là chuẩn gốc cho mã IP ghi trên vỏ thiết bị điện.[14] Chữ số đầu tiên sau IP thể hiện mức chống vật rắn và bụi xâm nhập.[14] Chữ số thứ hai thể hiện mức chống nước xâm nhập vào thiết bị.[14] Inverter và tủ điện ngoài trời cần cấp IP phù hợp với môi trường lắp đặt.[14]
Thử chống cháy nằm trong IEC 61730-2
IEC 61730-2:2023 gồm cả các phép thử liên quan tới khả năng chống cháy của module.[4] Phép thử này nằm trong bộ phép thử an toàn chung của module quang điện.[4] Module cần vượt qua các phép thử này trước khi được coi là an toàn về cháy.[4] Đây là một phần của hồ sơ chứng nhận an toàn module theo IEC 61730.[4][3]
Phân loại chống cháy mái cần thêm xác nhận
Ngành xây dựng tại Mỹ hay nhắc tới phân loại chống cháy mái Class A, B, C cho hệ PV.[4] Cách phân loại này được gắn với UL 790 và UL 61730 theo tài liệu ngành.[4] Bài viết chưa đối chiếu trực tiếp được với văn bản gốc của UL nên chỉ nêu ở mức tham khảo.[4] Anh chị nên hỏi đơn vị thi công về hồ sơ phân loại cháy cụ thể của sản phẩm đang dùng.[4]
8. Nghiệm thu, kiểm tra và bảo trì theo IEC 62446 Nghiệm thu
Hồ sơ nghiệm thu theo IEC 62446-1
IEC 62446-1:2016 yêu cầu một bộ hồ sơ nghiệm thu đầy đủ cho hệ PV nối lưới.[15] Hồ sơ này gồm sơ đồ hệ thống, thông số thiết bị và kết quả các phép thử.[15] Đây là tài liệu anh chị nên giữ lại để đối chiếu khi bảo trì về sau.[15] Đơn vị thi công có trách nhiệm bàn giao hồ sơ này khi hoàn công.[15]
Phép thử nghiệm thu xác nhận thông số điện
Phép thử nghiệm thu theo IEC 62446-1 kiểm tra các thông số điện thực tế của dàn pin.[15] Nội dung thử gồm kiểm tra liên tục dây dẫn, điện trở cách điện và điện áp hở mạch.[15] Kết quả thử được đối chiếu với thiết kế ban đầu để phát hiện sai lệch.[15] Bước này giúp phát hiện sớm lỗi đấu nối trước khi hệ vận hành lâu dài.[15]
Kiểm tra và bảo trì định kỳ sau lắp đặt
Tiêu chí kiểm tra trong IEC 62446-1 giúp xác nhận hệ đã lắp đúng và an toàn.[15] Việc kiểm tra định kỳ sau đó giúp phát hiện suy giảm hoặc hư hỏng theo thời gian.[15] Quy trình xin phép và kiểm tra công trình PV dân dụng cũng gắn với bước nghiệm thu này.[22] Anh chị nên lên lịch kiểm tra định kỳ thay vì chỉ nghiệm thu một lần khi lắp xong.[15]
9. Chứng nhận và nhãn IECEE CB, TÜV, UL và CE Chứng nhận
IECEE CB Scheme công nhận thử nghiệm lẫn nhau
IECEE CB Scheme là hệ thống quốc tế cho phép công nhận lẫn nhau kết quả thử nghiệm.[17] Nguyên tắc hoạt động là một sản phẩm, một lần thử, một dấu công nhận.[17] Nhờ vậy nhà sản xuất không cần thử lại sản phẩm ở từng quốc gia thành viên riêng lẻ.[17] Đây là nền tảng giúp module và inverter lưu hành nhanh hơn trên nhiều thị trường.[17]
TÜV Rheinland chứng nhận module theo IEC
TÜV Rheinland chứng nhận module theo IEC 61215 và IEC 61730 song song.[18] Quá trình chứng nhận dùng phòng thử đạt chuẩn ISO/IEC 17025.[18] Bên cạnh thử mẫu, TÜV còn kiểm tra định kỳ tại nhà máy sản xuất.[18] Đây là một trong những dấu chứng nhận uy tín anh chị nên tìm trên hồ sơ module.[18]
Nhãn CE theo chỉ thị điện áp thấp châu Âu
Nhãn CE xác nhận thiết bị tuân thủ Chỉ thị Điện áp thấp 2014/35/EU của Liên minh châu Âu.[19] Thiết bị PV cũng cần tuân thủ Chỉ thị Tương thích điện từ 2014/30/EU đi kèm.[19] Nhà sản xuất tự công bố hợp chuẩn dựa trên hồ sơ kỹ thuật và phép thử đã thực hiện.[19] CE không phải chứng nhận bên thứ ba bắt buộc như TÜV hay UL.[19]
UL Listing xác nhận an toàn tại Bắc Mỹ
UL Listing là dấu xác nhận thiết bị đã đạt chuẩn an toàn theo quy trình của UL.[7] Dấu này thường thấy trên inverter đạt UL 1741 lưu hành tại Mỹ và Canada.[7] Đây là điều kiện cần khi xin phép lắp đặt hệ PV tại nhiều bang của Mỹ.[7][22] Anh chị nên kiểm tra dấu UL Listing khi mua thiết bị nhập từ thị trường Bắc Mỹ.[7]
10. Câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn an toàn điện mặt trời Hỏi đáp
Q1Tiêu chuẩn an toàn điện mặt trời gồm những gì?
Q2IEC 61215 là gì?
Q3IEC 61730 là gì?
Q4IEC 62109 là gì?
Q5Rapid Shutdown là gì?
Q6AFCI là gì?
Q7UL 1741 là gì?
Q8Chứng nhận IECEE CB, TÜV, CE và UL khác nhau ở đâu?
Q9Có những nguyên tắc và biện pháp an toàn điện nào khi dùng hệ điện mặt trời?
Q10Cần kiểm tra an toàn điện hệ thống điện mặt trời như thế nào?
Q11Hướng dẫn an toàn điện khi lắp đặt solar gồm những gì?
Q12Quy tắc sử dụng điện an toàn với solar gồm những gì?
Q13Biện pháp an toàn điện cho hệ thống pin mặt trời là gì?
Q14Vận hành hệ thống solar an toàn cần lưu ý gì?
Q15Hệ điện mặt trời phải đạt theo tiêu chuẩn nào?
11. Việt Nam Solar và danh sách cửa hàng Nhà phân phối
Trụ sở chính tại TP.HCM
Văn phòng 188 ĐHT41, P. Đông Hưng Thuận, Q.12, TP.HCM. Kho hàng 2939 QL1A, P. Tân Thới Nhất, TP.HCM.Hotline 088.60.60.660
Chi nhánh miền Tây Cần Thơ
Showroom 41D Mậu Thân, P. Cái Khế, TP. Cần Thơ. Tổng kho 90 Quốc lộ 91, P. Thốt Nốt, TP. Cần Thơ.Hotline 094.42.44.424
Tài liệu tham khảo từ nguồn quốc tế
- 1International Electrotechnical Commission. (2021). IEC 61215-1:2021 Terrestrial PV modules – Design qualification and type approval – Part 1: Test requirements. International Electrotechnical Commission.
- 2International Electrotechnical Commission. (2021). IEC 61215-2:2021 – Part 2: Test procedures. International Electrotechnical Commission.
- 3International Electrotechnical Commission. (2023). IEC 61730-1:2023 PV module safety qualification – Part 1: Requirements for construction. International Electrotechnical Commission.
- 4International Electrotechnical Commission. (2023). IEC 61730-2:2023 – Part 2: Requirements for testing. International Electrotechnical Commission.
- 5International Electrotechnical Commission. (2010). IEC 62109-1:2010 Safety of power converters for use in PV power systems – Part 1: General requirements. International Electrotechnical Commission.
- 6International Electrotechnical Commission. (2011). IEC 62109-2:2011 – Part 2: Particular requirements for inverters. International Electrotechnical Commission.
- 7UL Standards & Engagement. (2021). UL 1741 (Ed.3): Inverters, Converters, Controllers and Interconnection System Equipment for Use With DER. UL Standards & Engagement.
- 8International Electrotechnical Commission. (2023). IEC 62548-1:2023 PV arrays – Part 1: Design requirements. International Electrotechnical Commission.
- 9International Electrotechnical Commission. (2025). IEC 60364-7-712:2025 Low-voltage electrical installations – Part 7-712: Solar PV power supply installations. International Electrotechnical Commission.
- 10National Fire Protection Association. (2023). NFPA 70, National Electrical Code (NEC) – Article 690 (690.11, 690.12, Part V). National Fire Protection Association.
- 11UL Standards & Engagement. (n.d.). UL 1699B, Outline of Investigation for PV DC Arc-Fault Circuit Protection. UL Standards & Engagement.
- 12International Electrotechnical Commission. (2018). IEC 61643-31:2018 SPD for photovoltaic installations. International Electrotechnical Commission.
- 13International Electrotechnical Commission. (2016). IEC 61140:2016 Protection against electric shock – Common aspects. International Electrotechnical Commission.
- 14International Electrotechnical Commission. (2013). IEC 60529 Degrees of protection provided by enclosures (IP Code). International Electrotechnical Commission.
- 15International Electrotechnical Commission. (2016). IEC 62446-1:2016 PV systems – Testing, documentation and maintenance – Part 1: Grid connected systems. International Electrotechnical Commission.
- 16IEEE. (2018). IEEE 1547-2018 Interconnection and Interoperability of DER. IEEE.
- 17IECEE. (n.d.). CB Scheme. IECEE.
- 18TÜV Rheinland. (n.d.). Photovoltaic Module Testing and Certification. TÜV Rheinland.
- 19European Parliament & Council. (2014). Directive 2014/35/EU (Low Voltage Directive). European Parliament & Council.
- 20U.S. Department of Energy, EERE. (n.d.). Codes and Standards. U.S. Department of Energy.
- 21U.S. Department of Energy. (n.d.). Photovoltaic Reliability and Standards Development. U.S. Department of Energy.
- 22U.S. Department of Energy. (n.d.). Permitting and Inspection for Rooftop Solar. U.S. Department of Energy.
- 23U.S. DOE Building America Solution Center (PNNL). (n.d.). Installation of Photovoltaic Systems – Code Compliance Brief. U.S. DOE Building America Solution Center (PNNL).
- 24Việt Nam Solar. (n.d.). Danh sách cửa hàng và hệ thống chi nhánh. Công ty TNHH Việt Nam Solar.



































