Mục lục · 11 phần
Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là giá trị điện áp xoay chiều (AC) dùng để gọi tên một lưới điện và làm mốc thiết kế cho các thiết bị đấu vào lưới đó, ví dụ biến tần (inverter) hòa lưới.[1][2] Lưới hạ áp ba pha theo IEC 60038 có mức 230/400 V.[3] Trong cặp số này, 230 V là điện áp giữa pha và trung tính, 400 V là điện áp giữa hai pha.[3] Lưới phân phối hạ áp của Việt Nam có cấp điện áp 0,38 kV, tức 380 V.[4] Trong lưới ba pha cân bằng, điện áp dây bằng √3 nhân điện áp pha.[5] Datasheet biến tần Huawei SUN2000-10KTL-M1 ghi điện áp định mức phía xoay chiều là 220 V AC / 380 V AC, 230 V AC / 400 V AC.[6]
Khoảng điện áp biến tần được phép làm việc quanh giá trị định mức được giải thích ở bài Dải điện áp lưới.
Tóm tắt nhanh
| Mục | Thông tin chính |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Nominal grid voltage; datasheet biến tần Huawei ghi là Rated output voltage[6] |
| Định nghĩa | Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là giá trị điện áp xoay chiều (AC) dùng để gọi tên một lưới điện và làm mốc thiết kế cho các thiết bị đấu vào lưới đó, ví dụ biến tần (inverter) hòa lưới[1][2] |
| Loại giá trị | Giá trị hiệu dụng (r.m.s.) của điện áp xoay chiều[2] |
| Mức chuẩn lưới 50 Hz theo IEC 60038 | 230 V; 230/400 V; 400/690 V; 1.000 V[3] |
| Hệ cũ vẫn còn tồn tại | 220/380 V và 240/415 V[3] |
| Quan hệ pha và dây | Điện áp dây = √3 × điện áp pha[5][7] |
| Cấp hạ áp ở Việt Nam | Cấp điện áp đến 1 kV; lưới phân phối có cấp 0,38 kV[4] |
| Độ lệch cho phép ở Việt Nam | ±5% tại điểm đấu nối khách hàng; +10% và -5% tại điểm đấu nối nhà máy điện[4] |
| Ví dụ datasheet | Huawei SUN2000-10KTL-M1: 220 V AC / 380 V AC, 230 V AC / 400 V AC, 3 W / N + PE[6] |
| Lưới 60 Hz | 120/208 V, 277/480 V ba pha; 120/240 V một pha ba dây[3] |
1. Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là gì?
Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là giá trị điện áp xoay chiều (AC) dùng để gọi tên một lưới điện và làm mốc thiết kế cho các thiết bị đấu vào lưới đó, ví dụ biến tần (inverter) hòa lưới.[1][2] Điện áp định mức của hệ thống lắp đặt điện là giá trị dùng để gọi tên và nhận biết hệ thống đó hoặc một phần của nó.[1] Giá trị điện áp tại một thời điểm và một điểm cụ thể của lưới mang tên khác là điện áp vận hành.[8]
Định nghĩa điện áp định mức trong từ vựng IEC
IEC 60050-826 là phần 826 của Từ vựng kỹ thuật điện quốc tế (IEV), dành cho hệ thống lắp đặt điện.[29] IEC 60050-826 định nghĩa điện áp định mức (nominal voltage) của hệ thống lắp đặt điện là giá trị dùng để gọi tên và nhận biết hệ thống.[1] Định nghĩa này áp cho cả hệ thống lắp đặt điện lẫn một phần của hệ thống.[1] IEC 60038 đưa ra các giá trị điện áp chuẩn dùng làm giá trị ưu tiên cho điện áp định mức của lưới cung cấp điện.[9] Các giá trị này đồng thời là mốc tham chiếu khi thiết kế thiết bị và hệ thống.[9]
Phạm vi áp dụng của IEC 60038
IEC 60038 áp cho hệ thống truyền tải, phân phối, sử dụng điện xoay chiều và thiết bị dùng trong các hệ thống đó.[2] Tần số của các hệ thống này là 50 Hz hoặc 60 Hz, điện áp định mức trên 100 V.[2] IEC 60038 không áp cho điện áp dùng để truyền tín hiệu hoặc giá trị đo.[2] Ấn bản 7.0 của IEC 60038 phát hành ngày 17/06/2009 và thay ấn bản thứ sáu năm 1993.[9] IEC còn phát hành bản hợp nhất IEC 60038:2009+AMD1:2021, do ban kỹ thuật TC 8 phụ trách.[9]
Điện áp định mức là giá trị hiệu dụng (r.m.s.)
Với điện áp xoay chiều, mọi giá trị điện áp trong IEC 60038 là giá trị hiệu dụng (r.m.s., root mean square).[2] Giá trị hiệu dụng của điện áp xoay chiều bằng trị số điện áp một chiều cho cùng công suất tỏa nhiệt trên một điện trở.[10] Với dạng sóng hình sin, biên độ đỉnh bằng √2 nhân giá trị hiệu dụng.[10] Lưới 230 V có biên độ đỉnh khoảng 230 × √2 ≈ 325 V. Mạch ghi 120 V AC là mạch có điện áp hiệu dụng 120 V, biên độ đỉnh khoảng 170 V.[10]
Điện áp định mức của thiết bị (Rated voltage) là gì?
Điện áp định mức của thiết bị (Rated voltage) là giá trị điện áp thường do nhà sản xuất gán, ứng với một điều kiện làm việc quy định.[11] Giá trị danh nghĩa (nominal value) của thiết bị là giá trị gần đúng dùng để gọi tên hoặc nhận biết linh kiện, thiết bị đó.[12] Datasheet biến tần Huawei ghi điện áp định mức phía xoay chiều ở dòng Rated output voltage.[6]
Điện áp vận hành, điện áp cao nhất và điện áp thấp nhất của lưới
Điện áp vận hành (Operating voltage) là giá trị điện áp trong điều kiện bình thường, tại một thời điểm và một điểm nhất định của lưới.[8] Giá trị điện áp vận hành có thể là giá trị dự kiến, ước tính hoặc đo được.[8] Điện áp cao nhất của lưới là giá trị điện áp vận hành lớn nhất trong điều kiện vận hành bình thường, ở mọi thời điểm và mọi điểm.[13] Điện áp thấp nhất của lưới được định nghĩa theo cùng cách cho giá trị nhỏ nhất.[14] Hai định nghĩa này không tính quá áp quá độ do đóng cắt và các biến thiên tạm thời bất thường.[13][14]
Điện áp AC định mức và các tên gọi khác
Thông tư 05/2025/TT-BCT gọi đại lượng này là điện áp danh định, ví dụ cấp 0,38 kV.[4] Trong tiếng Anh, từ vựng IEC dùng chữ nominal voltage.[1] Datasheet biến tần Huawei dùng nhãn Rated output voltage cho điện áp AC định mức phía lưới.[6]
Định nghĩa trên gọi tên lưới bằng một cặp số như 230/400 V. Mục 2 giải thích hai con số trong cặp này.
2. Điện áp pha và điện áp dây trong cách ghi 230/400 V
Cách ghi 230/400 V gồm hai giá trị: giá trị nhỏ là điện áp giữa pha và trung tính, giá trị lớn là điện áp giữa hai pha.[3] Hai giá trị này liên hệ với nhau qua hệ số √3.[5]
Điện áp pha (Line-to-neutral voltage) là gì?
Điện áp pha (Line-to-neutral voltage) là điện áp đo giữa một dây pha và dây trung tính của lưới ba pha.[7] Trong hệ 230/400 V, điện áp pha là 230 V.[3] Tải một pha có thể đấu giữa dây pha và dây trung tính.[5]
Điện áp dây (Line-to-line voltage) là gì?
Điện áp dây (Line-to-line voltage) là điện áp đo giữa hai dây pha của lưới ba pha.[7] Trong hệ 230/400 V, điện áp dây là 400 V.[3] Tải một pha cũng có thể đấu giữa hai dây pha.[5]
Công thức điện áp dây bằng √3 nhân điện áp pha
Trong lưới ba pha cân bằng, điện áp dây (V) = √3 × điện áp pha (V).[5][7] Điện áp dây còn lệch pha 30° so với điện áp pha.[7] Một lưới phân phối có điện áp pha 120 V hiệu dụng có điện áp dây 208 V hiệu dụng.[5] Áp công thức cho lưới 380 V: 380 / √3 ≈ 219,4 V; cho lưới 400 V: 400 / √3 ≈ 230,9 V.
| Cặp điện áp | Điện áp pha | Điện áp dây | √3 × điện áp pha (quy đổi) |
|---|---|---|---|
| 120/208 V[3] | 120 V | 208 V | 207,8 V |
| 220/380 V[3] | 220 V | 380 V | 381,1 V |
| 230/400 V[3] | 230 V | 400 V | 398,4 V |
| 277/480 V[3] | 277 V | 480 V | 479,8 V |
| 400/690 V[3] | 400 V | 690 V | 692,8 V |
Cột quy đổi cho thấy 230 × √3 ≈ 398,4 V, gần với giá trị 400 V ghi trong cặp chuẩn.
Nối sao, nối tam giác và lưới ba pha ba dây
Kiểu đấu giữa dây pha và trung tính gọi là nối sao (wye), kiểu đấu giữa các dây pha gọi là nối tam giác (delta).[5] Bảng 1 của IEC 60038 có mức 230 V cho lưới ba pha, cạnh mức 230/400 V.[3] EN 50438:2013, tiêu chuẩn đã bị hủy từ 15/02/2019, ghi rõ lưới nhiều pha 230 V là lưới có điện áp định mức 230 V giữa hai pha.[15]
Vì sao lưới phân phối dùng điện ba pha
Hai lý do chính để dùng điện ba pha là tiết kiệm dây dẫn và dòng công suất gần như không đổi.[5] Tổng công suất tức thời của ba pha cân bằng là một hằng số.[5] Khi ba pha cân bằng, tổng dòng điện ba pha bằng không nên dây trung tính không mang dòng.[5] Dây dẫn không mang dòng điện không cần tiết diện lớn.[5]
Lưới một pha ba dây 120/240 V
Bảng 1 của IEC 60038 có cột riêng cho hệ một pha ba dây ở lưới 60 Hz, với mức 120/240 V.[3] Mức 120/240 V phù hợp cho cấp điện một pha cho nhà ở hoặc cơ sở thương mại.[5] Hai nửa 120 V được lấy từ điểm giữa của cuộn dây hạ áp máy biến áp.[5]
Mỗi cặp số trên là một mức chuẩn trong Bảng 1 của IEC 60038. Mục 3 xét toàn bộ các mức chuẩn này và quá trình chuyển từ 220/380 V sang 230/400 V.
3. Các mức điện áp lưới định mức theo IEC 60038
Bảng 1 của IEC 60038 liệt kê các mức điện áp định mức chuẩn cho lưới xoay chiều từ 100 V đến 1.000 V.[3] Bảng chia theo tần số 50 Hz, 60 Hz và theo kiểu lưới ba pha hoặc một pha ba dây.[3]
Các mức hạ áp ở lưới 50 Hz
Lưới ba pha 50 Hz có các mức 230 V, 230/400 V, 400/690 V và 1.000 V.[3] Các mức này thuộc cột lưới ba pha bốn dây hoặc ba dây của Bảng 1.[3] Hai tần số 50 Hz và 60 Hz được giải thích ở bài Tần số lưới định mức.
Các mức hạ áp ở lưới 60 Hz
Lưới ba pha 60 Hz có các mức 120/208 V, 240 V, 230/400 V, 277/480 V, 480 V, 347/600 V và 600 V.[3] Mức 230/400 V có mặt ở cả cột 50 Hz lẫn cột 60 Hz.[3] Ở Hoa Kỳ, ANSI C84.1 quy định điện áp định mức và dung sai vận hành cho lưới 60 Hz trên 100 V.[16] Bản ANSI C84.1-2016 được phê duyệt ngày 09/06/2016 và thêm mức 690/400 V vào nhóm hạ áp.[16]
Từ 220/380 V và 240/415 V chuyển sang 230/400 V
Mức 230/400 V là kết quả của quá trình chuyển đổi từ hai hệ 220/380 V và 240/415 V.[3] Quá trình chuyển đổi này đã hoàn tất ở châu Âu và nhiều nước khác.[3] Hệ 220/380 V và hệ 240/415 V vẫn còn tồn tại.[3] Mức 230 V nằm giữa hai mức cũ: cách 220 V là 10 V và cách 240 V cũng 10 V.
IEC 60038 khuyến nghị điện áp cung cấp lệch không quá ±10%
Trong điều kiện vận hành bình thường, IEC 60038 khuyến nghị điện áp cung cấp (supply voltage) không lệch khỏi điện áp định mức của lưới quá ±10%.[3] Sửa đổi 1 năm 2021 thay Bảng A.1 ở Phụ lục A của IEC 60038.[28] Theo bảng mới, lưới 230/400 V có điện áp cung cấp thấp nhất 207/360 V và điện áp cao nhất cho thiết bị 254/440 V.[28] Mức 207 V khớp phép tính 230 × 0,9 = 207 V. Cách biến tần phản ứng trong khoảng lệch này được trình bày ở bài Dải điện áp lưới.
Điện áp sử dụng thấp hơn điện áp cung cấp
Điện áp sử dụng có thể thấp hơn điện áp cung cấp do sụt áp trong hệ thống điện của người dùng.[3] Theo Bảng A.1 sửa đổi năm 2021, lưới 230/400 V có điện áp sử dụng thấp nhất 200/348 V cho chiếu sáng và 196/340 V cho tải khác.[28] Các giá trị này dựa trên sụt áp 3% cho chiếu sáng và 5% cho tải khác trong cơ sở của người dùng.[28] Mức 196 V thấp hơn 230 V khoảng (230 - 196) / 230 ≈ 14,8%.
Điện áp cao nhất cho thiết bị và điện áp cao nhất của lưới
IEC 60038 định nghĩa thêm điện áp cao nhất cho thiết bị (Highest voltage for equipment).[3] Thiết bị chỉ được dùng trên lưới có điện áp cao nhất của lưới nhỏ hơn hoặc bằng điện áp cao nhất cho thiết bị.[3] Điện áp cao nhất của lưới là giá trị vận hành lớn nhất trong điều kiện bình thường, không tính quá áp quá độ.[13]
Đặc tính điện áp tại điểm cấp điện theo EN 50160
EN 50160 quy định các đặc tính chính của điện áp tại đầu cực cấp điện của người dùng lưới.[17] EN 50160 áp cho lưới công cộng hạ áp, trung áp, cao áp và siêu cao áp trong điều kiện vận hành bình thường.[17] Bản EVS-EN 50160:2023 có hiệu lực từ 01/02/2023 và có sửa đổi A1:2025.[17]
Các mức chuẩn của IEC 60038 là giá trị ưu tiên cho điện áp định mức của lưới cung cấp điện.[9] Mục 4 xét cấp điện áp định mức trong quy định của Việt Nam.
4. Điện áp lưới định mức ở Việt Nam
Lưới phân phối hạ áp của Việt Nam có cấp điện áp định mức 0,38 kV, theo Thông tư 05/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương.[4] Thông tư này quy định hệ thống truyền tải điện, phân phối điện và đo đếm điện năng.[4]
Thông tư 05/2025/TT-BCT và các cấp điện áp
Thông tư 05/2025/TT-BCT ban hành ngày 01/02/2025 và có hiệu lực cùng ngày.[4] Thông tư 46/2025/TT-BCT sửa đổi một số điều của Thông tư 05/2025/TT-BCT.[4] Các cấp và mức ở mục này lấy từ văn bản hợp nhất hai thông tư trên cổng Bộ Công Thương.[4] Lưới truyền tải điện của Việt Nam gồm các cấp 500 kV và 220 kV.[4] Lưới phân phối điện gồm các cấp 110 kV, 35 kV, 22 kV, 15 kV, 10 kV, 6 kV và 0,38 kV.[4]
Hạ áp, trung áp, cao áp và siêu cao áp
Thông tư 05/2025/TT-BCT chia các cấp điện áp định mức thành bốn nhóm.[4]
| Nhóm | Cấp điện áp định mức[4] |
|---|---|
| Hạ áp | Đến 1 kV |
| Trung áp | Trên 1 kV đến 35 kV |
| Cao áp | Trên 35 kV đến 220 kV |
| Siêu cao áp | Trên 220 kV |
Cấp 0,38 kV nằm trong nhóm hạ áp vì 0,38 kV nhỏ hơn 1 kV.[4] Các cấp 6 kV đến 35 kV của lưới phân phối nằm trong nhóm trung áp.[4]
Độ lệch điện áp cho phép tại điểm đấu nối
Trong chế độ vận hành bình thường, độ lệch điện áp cho phép tại điểm đấu nối với khách hàng sử dụng điện là ±5%.[4] Tại điểm đấu nối với nhà máy điện, độ lệch cho phép là +10% và -5%.[4] Với cấp 0,38 kV, mức ±5% ứng với khoảng 380 × 0,95 = 361 V đến 380 × 1,05 = 399 V. Ngưỡng ngắt của biến tần ngoài khoảng này thuộc bài Dải điện áp lưới.
Tần số 50 Hz đi kèm điện áp định mức
Tần số định mức của hệ thống điện quốc gia Việt Nam là 50 Hz.[4] Datasheet Huawei SUN2000-3-10KTL-M1 ghi tần số định mức 50 Hz / 60 Hz.[6] Ý nghĩa của hai mức tần số này được trình bày ở bài Tần số lưới định mức.
So mức 380 V với mức 400 V của IEC
Cấp 0,38 kV trong Thông tư 05/2025/TT-BCT bằng 380 V.[4] Mức 400 V trong cặp chuẩn 230/400 V của IEC 60038 cao hơn 380 V là 20 V, tức (400 - 380) / 380 ≈ 5,3%.[3] Hai mức 220/380 V và 230/400 V cùng xuất hiện trên datasheet biến tần Huawei SUN2000-M1.[6]
Sau cấp điện áp tại điểm đấu nối, việc tiếp theo là hiểu vì sao điện áp định mức của biến tần phải khớp với lưới. Mục 5 trình bày lý do.
5. Vì sao điện áp định mức của biến tần phải khớp với lưới?
IEC 61727 yêu cầu điện áp, dòng điện và tần số xoay chiều của hệ điện mặt trời tương thích với lưới điện.[18] Các ngưỡng bảo vệ điện áp trong IEC 61727 được ghi theo tỷ lệ của điện áp định mức.[19]
Biến tần hòa lưới bơm dòng điện, không điều chỉnh điện áp
Hệ điện mặt trời nối lưới thường không điều chỉnh điện áp; hệ này bơm dòng điện vào lưới.[18] Hệ điện mặt trời phải làm việc đồng bộ với lưới điện và nằm trong giới hạn ngắt tần số.[19] Khả năng giữ kết nối khi điện áp lưới sụt ngắn hạn được trình bày ở bài LVRT.
Ngưỡng bảo vệ tính theo điện áp định mức
Bảng phản ứng với điện áp bất thường của IEC 61727 ghi ngưỡng thấp nhất là V < 0,5 × V định mức.[19] Khi điện áp hoặc tần số lưới lệch lên hay xuống khỏi giá trị định mức, hệ điện mặt trời phải ngừng cấp điện vì lý do an toàn.[20] Biên bản thử thiết bị ATESS MA HPS50 theo IEC 61727 ghi mức ngắt thấp áp cấp 2 là 230 V - 50%, tức 115 V.[18] Cùng mốc 0,5 × V định mức cho 0,5 × 220 = 110 V ở lưới 220 V.
Tiêu chuẩn thiết bị được viết cho một mức điện áp lưới
IEC 61000-3-3 áp cho thiết bị có dòng vào đến 16 A mỗi pha.[21] Lưới của IEC 61000-3-3 là lưới hạ áp công cộng có điện áp pha từ 220 V đến 250 V, tần số 50 Hz.[21] EN 50438:2013 áp cho máy phát điện cỡ nhỏ có dòng định mức đến 16 A mỗi pha.[15] Lưới của EN 50438 là lưới một pha hoặc nhiều pha 230/400 V, hoặc lưới nhiều pha 230 V.[15] EN 50438 bị hủy từ 15/02/2019, cùng ngày EN 50549-1:2019 có hiệu lực.[15][22]
EN 50549-1 cho máy phát nối lưới hạ áp
EN 50549-1 áp cho nhà máy phát điện đấu vào và vận hành song song với lưới phân phối hạ áp xoay chiều.[22] Bản hợp nhất EN 50549-1:2019+A1:2023 có hiệu lực từ 01/12/2023.[22]
Cài đúng thông số lưới trước khi vận hành
Hướng dẫn sử dụng biến tần Huawei SUN2000-(3KTL-10KTL)-M1 yêu cầu người có chuyên môn cài đúng thông số trước lần vận hành đầu tiên.[23] Huawei cảnh báo cài sai thông số có thể làm hệ không đáp ứng yêu cầu đấu nối lưới của địa phương.[23] Tên mã lưới trong hướng dẫn của Huawei có ghi kèm mức điện áp, ví dụ FINLAND-EN50549-LV230.[24]
Điện áp lệch làm đổi dòng điện ở cùng công suất
Trong lưới ba pha cân bằng, công suất tác dụng (W) = √3 × điện áp dây (V) × dòng điện dây (A) × cos θ.[7][25] Với 10 kW và giả định cos θ = 1, dòng điện ở 380 V là 10.000 / (√3 × 380) ≈ 15,2 A. Ở 400 V, dòng điện là 10.000 / (√3 × 400) ≈ 14,4 A. Cách tính dòng định mức được trình bày ở bài Dòng điện đầu ra định mức.
Mục 6 hướng dẫn đọc dòng điện áp định mức trên datasheet biến tần.
6. Đọc điện áp lưới định mức trên datasheet biến tần
Datasheet Huawei SUN2000-M1 ghi điện áp định mức phía xoay chiều ở phần đầu ra, kèm kiểu đấu lưới và tần số định mức.[6] Datasheet Huawei đặt các dòng này dưới mục Output (On Grid).[6]
Điện áp AC định mức ở dòng Rated output voltage
Datasheet Huawei SUN2000-3-10KTL-M1 ghi dòng Grid connection là Three-phase.[6] Dòng Rated output voltage ghi 220 V AC / 380 V AC, 230 V AC / 400 V AC, 3 W / N + PE.[6] Dòng Rated AC grid frequency ghi 50 Hz / 60 Hz.[6]
Ký hiệu 3 W / N + PE và cáp đấu lưới
Ký hiệu 3 W / N + PE nằm ngay sau hai cặp điện áp trên datasheet SUN2000-M1.[6] Hướng dẫn lắp của cùng dòng biến tần mô tả cáp năm lõi gồm L1, L2, L3, N và PE.[24] Hướng dẫn này cũng mô tả cáp bốn lõi gồm L1, L2, L3 và N.[24]
Biến tần một pha ghi điện áp pha
Dòng biến tần một pha Huawei SUN2000-3-6KTL-L1 ghi Grid connection là Single phase.[26] Dòng Rated output voltage của SUN2000-L1 ghi 220 Vac / 230 Vac / 240 Vac.[26] Ba mức 220 V, 230 V và 240 V đều nằm trong khoảng 220 V đến 250 V giữa pha và trung tính của IEC 61000-3-3.[21]
Bảng điện áp định mức trên hai dòng biến tần
Bảng chép giá trị Huawei công bố cho một model ba pha và một model một pha.
Tiêu chuẩn đấu nối in cạnh điện áp định mức
Danh sách tiêu chuẩn đấu nối của dòng SUN2000-M1 gồm IEC61727, IEC62116, EN 50438, VDE-AR-N-4105, CEI 0-21, NRS 097-2-1 và một số tiêu chuẩn khác.[6] Các tiêu chuẩn đấu nối lưới được giới thiệu chung ở bài Tiêu chuẩn kết nối lưới. Riêng IEC 61727 có bài IEC 61727.
Datasheet cho biết điện áp định mức của biến tần. Mục 7 xét điện áp định mức trong quan hệ với các thông số AC khác trên cùng datasheet.
7. Điện áp lưới định mức liên quan thế nào đến các thông số AC khác?
Điện áp dây là một đại lượng trong công thức công suất ba pha, cùng với dòng điện dây và góc lệch pha θ.[7] Công suất tác dụng (W) = √3 × điện áp dây (V) × dòng điện dây (A) × cos θ.[7][25]
Dòng điện đầu ra định mức
Từ công thức công suất ba pha, dòng điện dây (A) = công suất tác dụng (W) / (√3 × điện áp dây (V) × cos θ).[7][25] Ở cos θ = 1 và 10 kW, phép tính ở mục 5 cho dòng 15,2 A tại 380 V và 14,4 A tại 400 V. Dòng định mức được trình bày ở bài Dòng điện đầu ra định mức; dòng lớn nhất ở bài Dòng điện đầu ra tối đa.
Công suất phản kháng và hệ số công suất
Trong lưới ba pha cân bằng, công suất phản kháng (var) = √3 × điện áp dây (V) × dòng điện dây (A) × sin θ.[7][25] Datasheet SUN2000-M1 ghi hệ số công suất điều chỉnh được từ 0,8 sớm pha đến 0,8 trễ pha.[6] Hệ số công suất được trình bày ở bài Hệ số công suất.
Công suất biểu kiến và công suất tác dụng
Datasheet SUN2000-10KTL-M1 ghi công suất đầu ra định mức 10.000 W và công suất biểu kiến tối đa 11.000 VA.[6] Công suất biểu kiến tính bằng VA được giải thích ở bài Công suất biểu kiến. Công suất tính bằng W khi cos φ = 1 được trình bày ở bài Công suất tác dụng.
Công suất AC định mức
Công suất đầu ra định mức của dòng SUN2000-M1 đi từ 3.000 W của model 3KTL tới 10.000 W của model 10KTL.[6] Cả dòng model dùng chung hai cặp điện áp định mức 220/380 V và 230/400 V.[6]
Tần số và dải điện áp làm việc
Tần số định mức 50 Hz của lưới Việt Nam đi cùng cấp điện áp 0,38 kV trong cùng Thông tư 05/2025/TT-BCT.[4] Khoảng điện áp quanh giá trị định mức biến tần được phép làm việc được trình bày ở bài Dải điện áp lưới.
Mục 8 ghép các quan hệ trên thành một ví dụ kiểm tra biến tần ba pha cho lưới 0,38 kV.
8. Ví dụ kiểm tra điện áp định mức của biến tần ba pha 10 kW
Ví dụ dùng biến tần Huawei SUN2000-10KTL-M1 và lưới hạ áp 0,38 kV.[6][4] Mọi số tự tính đều ghi phép tính ngay trong câu.
Bước 1: xác định cấp điện áp tại điểm đấu nối
Lưới phân phối hạ áp của Việt Nam có cấp 0,38 kV, tức 380 V.[4] Ví dụ giả định lưới tại điểm đấu nối là hệ ba pha 220/380 V, trong đó 380 V là điện áp giữa hai pha.[3]
Bước 2: tính điện áp pha
Điện áp pha của lưới giả định là 380 / √3 ≈ 219,4 V, theo công thức điện áp dây bằng √3 nhân điện áp pha.[5]
Bước 3: đối chiếu với datasheet
Datasheet SUN2000-10KTL-M1 ghi 220 V AC / 380 V AC trong dòng Rated output voltage.[6] Cặp 220/380 V của lưới giả định có trong danh sách điện áp định mức này.[6]
Bước 4: tính khoảng điện áp tại điểm đấu nối
Với độ lệch ±5% tại điểm đấu nối khách hàng, điện áp dây nằm trong khoảng 380 × 0,95 = 361 V đến 380 × 1,05 = 399 V.[4] Điện áp pha tương ứng nằm trong khoảng 219,4 × 0,95 ≈ 208,4 V đến 219,4 × 1,05 ≈ 230,4 V.
Bước 5: tính dòng điện ở công suất định mức
Giả định cos θ = 1, dòng điện ở 10.000 W và 380 V là 10.000 / (√3 × 380) ≈ 15,2 A.[7] Ở điện áp dây thấp nhất 361 V, dòng điện là 10.000 / (√3 × 361) ≈ 16,0 A. Hai giá trị 15,2 A và 16,0 A thấp hơn dòng ra tối đa 16,9 A in trên datasheet.[6]
Bước 6: kiểm điện áp và thông số trước khi hòa lưới
Trước khi đóng điện, hướng dẫn của Huawei yêu cầu dùng đồng hồ vạn năng kiểm điện áp xoay chiều nằm trong khoảng quy định.[23] Thông số của biến tần phải được người có chuyên môn cài đúng trước lần vận hành đầu tiên.[23]
| Bước | Việc kiểm | Kết quả với SUN2000-10KTL-M1 |
|---|---|---|
| 1 | Cấp điện áp tại điểm đấu nối[4] | 0,38 kV |
| 2 | Điện áp pha của lưới giả định (quy đổi) | 380 / √3 ≈ 219,4 V |
| 3 | Điện áp định mức trên datasheet[6] | Có cặp 220 V AC / 380 V AC |
| 4 | Khoảng ±5% (quy đổi) | 361 V đến 399 V |
| 5 | Dòng ở 10 kW, cos θ = 1 (quy đổi) | 15,2 A ở 380 V; 16,0 A ở 361 V |
| 6 | Kiểm trước khi đóng điện[23] | Đo điện áp AC, cài đúng thông số |
Ví dụ trên dùng một biến tần ba pha. Mục 9 gom các điểm kiểm tra chung khi lắp đặt tại Việt Nam.
9. Kiểm tra điện áp lưới định mức khi lắp biến tần ở Việt Nam
Mục này gom các điểm kiểm tra điện áp lưới định mức theo từng văn bản đã dẫn ở các mục trước.
Kiểm cấp điện áp và kiểu đấu lưới
Cấp 0,38 kV thuộc nhóm hạ áp, tức cấp điện áp đến 1 kV.[4] Biến tần Huawei SUN2000-M1 đấu lưới ba pha, biến tần SUN2000-L1 đấu lưới một pha.[6][26] Tải một pha có thể đấu giữa pha và trung tính hoặc giữa hai pha.[5]
Kiểm độ lệch điện áp cho phép
Tại điểm đấu nối với khách hàng sử dụng điện, Thông tư 05/2025/TT-BCT cho phép điện áp lệch ±5%.[4] Tại điểm đấu nối với nhà máy điện, mức cho phép là +10% và -5%.[4] Với cấp 0,38 kV, mức +10% và -5% ứng với khoảng 380 × 0,95 = 361 V đến 380 × 1,1 = 418 V.
Xin chấp thuận của điện lực trước khi hòa lưới
Hướng dẫn của Huawei yêu cầu xin chấp thuận của công ty điện lực quốc gia hoặc địa phương trước khi đấu thiết bị vào lưới.[24] Hướng dẫn này là bản phát hành số 22, ngày 10/01/2025.[24]
Mục 10 gom các câu hỏi thường gặp về điện áp lưới định mức.
10. Câu hỏi thường gặp về điện áp lưới định mức
Q1Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là gì?
Điện áp lưới định mức (Nominal grid voltage) là giá trị điện áp xoay chiều (AC) dùng để gọi tên một lưới điện và làm mốc thiết kế cho các thiết bị đấu vào lưới đó, ví dụ biến tần (inverter) hòa lưới.[1][2] Điện áp lưới định mức dùng để gọi tên lưới, còn điện áp đo tại một thời điểm là điện áp vận hành.[8]
Q2Điện áp 220 V và 230 V khác nhau thế nào?
Q3Điện áp 380 V là điện áp pha hay điện áp dây?
Q4Vì sao điện áp lưới được ghi bằng giá trị hiệu dụng?
Điện áp lưới được ghi bằng giá trị hiệu dụng vì giá trị hiệu dụng là cách ghi biên độ mặc định trong hầu hết trường hợp.[10] IEC 60038 cũng quy ước mọi điện áp xoay chiều trong tiêu chuẩn là giá trị hiệu dụng.[2] Giá trị hiệu dụng cho cùng công suất tỏa nhiệt trên điện trở như điện áp một chiều cùng trị số.[10] Lưới 230 V có biên độ đỉnh khoảng 230 × √2 ≈ 325 V.
Q5Điện áp lưới định mức hạ áp của Việt Nam là bao nhiêu?
Q6Vì sao một biến tần ghi cả 220 V, 230 V và 240 V?
Một biến tần ghi cả 220 V, 230 V và 240 V là biến tần có nhiều mức điện áp định mức trong cùng một model, như dòng Huawei SUN2000-L1.[26] Ba mức này đều nằm trong khoảng 220 V đến 250 V giữa pha và trung tính của IEC 61000-3-3.[21] Huawei yêu cầu người có chuyên môn cài đúng thông số trước lần vận hành đầu tiên.[23]
Q7Điện áp định mức khác điện áp vận hành thế nào?
Q8Điện áp sử dụng có thấp hơn điện áp định mức không?
Q9Vì sao lưới ba pha dùng hệ số √3?
Q10Mức 120/240 V trong IEC 60038 thuộc kiểu lưới nào?
Q11IEC 60038 có bản mới hơn ấn bản 2009 không?
Q12Trước khi hòa lưới cần kiểm điện áp như thế nào?
Q13Điện áp lưới định mức có phải giá trị đo bằng đồng hồ không?
Điện áp lưới định mức không phải giá trị đo bằng đồng hồ; giá trị đo được tại một thời điểm là điện áp vận hành.[8] Trong điều kiện vận hành bình thường, IEC 60038 khuyến nghị điện áp cung cấp không lệch khỏi điện áp định mức quá ±10%.[3] Ở Việt Nam, độ lệch cho phép tại điểm đấu nối khách hàng là ±5%.[4]
11. Việt Nam Solar và danh sách cửa hàng
Việt Nam Solar là công ty cung cấp toàn bộ giải pháp điện mặt trời, phân phối chính hãng hơn 20 thương hiệu thiết bị. Công ty hoạt động từ năm 2018, làm tổng thầu EPC và ESCO cho các dự án điện mặt trời. Đội kỹ thuật tư vấn chọn biến tần một pha hoặc ba pha theo điện áp lưới định mức tại điểm đấu nối của từng công trình. Khách hàng được khảo sát tận nơi, thiết kế và lắp đặt hoàn chỉnh. Ba chi nhánh tại Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Khánh Hòa trưng bày sản phẩm thật và nhận yêu cầu báo giá.
| Chi nhánh | Địa chỉ | Kho | Đường dây nóng |
|---|---|---|---|
| Trụ sở chính Hồ Chí Minh | 188 ĐHT41, Phường Đông Hưng Thuận, Tp. HCM | 2939 QL1A, Phường Đông Hưng Thuận, Tp. HCM | 088.60.60.660 |
| Chi nhánh Cần Thơ | 41D Mậu Thân, Phường Cái Khế, Tp. Cần Thơ | Khu vực Tràng Thọ A, Phường Trung Nhứt, Tp. Cần Thơ | 094.42.44.424 |
| Chi nhánh Khánh Hòa | Thôn Đông Dinh, Xã Diên Khánh, Tỉnh Khánh Hòa | Thôn Đông Dinh, Xã Diên Khánh, Tỉnh Khánh Hòa | 081.60.60.660 |
Thông tin chi nhánh lấy theo danh sách cửa hàng của Việt Nam Solar.[30]
Tài liệu tham khảo từ nguồn quốc tế
- 1International Electrotechnical Commission. (2022). IEV 826-11-01, nominal voltage (of an electrical installation). Electropedia.
- 2International Electrotechnical Commission. (2009). IEC 60038 Ed. 7.0, IEC standard voltages, preview. VDE Verlag.
- 3International Electrotechnical Commission. (2009). IEC 60038 Edition 7.0, IEC standard voltages. Bản lưu tại Public.Resource.Org.
- 4Bộ Công Thương. (2025). Văn bản hợp nhất Thông tư 05/2025/TT-BCT quy định hệ thống truyền tải điện, phân phối điện và đo đếm điện năng với Thông tư 46/2025/TT-BCT. Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.
- 5Kirtley, J. L. (2011). Polyphase Networks, Class Notes Chapter 3, 6.061 Introduction to Power Systems. MIT OpenCourseWare.
- 6Huawei Digital Power. (n.d.). SUN2000-3/4/5/6/8/10KTL-M1 Specs. Huawei Smart PV.
- 7Iowa State University. (2017). Three-phase power, EE 303 Module B3. Department of Electrical and Computer Engineering, Iowa State University.
- 8International Electrotechnical Commission. (1985). IEV 601-01-22, operating voltage (in a system). Electropedia.
- 9International Electrotechnical Commission. (2009). IEC 60038:2009 IEC standard voltages. IEC Webstore.
- 10Kirtley, J. L. (2007). AC Power Flow in Linear Networks, Chapter 2, 6.061/6.690 Introduction to Electric Power Systems. MIT DSpace.
- 11International Electrotechnical Commission. (1998). IEV 442-01-01, rated value. Electropedia.
- 12International Electrotechnical Commission. (1998). IEV 442-01-04, nominal value. Electropedia.
- 13International Electrotechnical Commission. (1985). IEV 601-01-23, highest voltage of a system. Electropedia.
- 14International Electrotechnical Commission. (1985). IEV 601-01-24, lowest voltage of a system. Electropedia.
- 15Estonian Centre for Standardisation and Accreditation. (2013). EVS-EN 50438:2013, Requirements for micro-generating plants to be connected in parallel with public low-voltage distribution networks. EVS.
- 16National Electrical Manufacturers Association. (2016). ANSI C84.1-2016, American National Standard for Electric Power Systems and Equipment, Voltage Ratings (60 Hertz), preview. ANSI Webstore.
- 17Estonian Centre for Standardisation and Accreditation. (2023). EVS-EN 50160:2023, Voltage characteristics of electricity supplied by public distribution networks. EVS.
- 18EMTEK (Shenzhen) Co., Ltd. (2019). Test report ES190602003P, IEC 61727:2004, Hybrid Power systems MA HPS50. ATESS.
- 19Lee, J. H., Yoon, Y. H., & Kim, J. M. (2015). Analysis of IEC 61727 Photovoltaic (PV) systems Characteristics of the utility interface. International Journal of Internet, Broadcasting and Communication, 7(2), 90-95. KoreaScience.
- 20Yang, Y., Zhou, K., & Blaabjerg, F. (2016). Current Harmonics from Single-Phase Grid-Connected Inverters, Examination and Suppression. IEEE Journal of Emerging and Selected Topics in Power Electronics, 4(1), 221-233. Aalborg University.
- 21International Electrotechnical Commission. (2021). IEC 61000-3-3:2013+AMD1:2017+AMD2:2021 CSV, Electromagnetic compatibility (EMC), Part 3-3, Limits, Limitation of voltage changes, voltage fluctuations and flicker. IEC Webstore.
- 22Estonian Centre for Standardisation and Accreditation. (2019). EVS-EN 50549-1:2019, Requirements for generating plants to be connected in parallel with distribution networks, Part 1. EVS.
- 23Huawei Technologies. (n.d.). SUN2000-(3KTL-10KTL)-M1 User Manual, SUN2000 Power-On. Huawei Enterprise Support.
- 24Huawei Technologies. (2025). SUN2000-(3KTL-10KTL)-M1 User Manual, Issue 22. Huawei, bản lưu trên Vattenfall.
- 25Lucas, J. R. (2001). Three Phase Theory and Symmetrical Components. Department of Electrical Engineering, University of Moratuwa.
- 26Huawei Digital Power. (n.d.). SUN2000-3/4/5/6KTL-L1 Specs. Huawei FusionSolar.
- 27International Electrotechnical Commission. (2021). IEC 60038:2009+AMD1:2021 CSV, Consolidated version, Edition 7.1, IEC standard voltages. IEC Webstore.
- 28International Electrotechnical Commission. (2021). IEC 60038:2009/AMD1:2021, Amendment 1, IEC standard voltages, Edition 7.0 2021-12, sample pages. iTeh Standards.
- 29International Electrotechnical Commission. (2022). IEC 60050-826 Edition 3.0, International Electrotechnical Vocabulary (IEV), Part 826, Electrical installations, preview. VDE Verlag.
- 30Việt Nam Solar. (n.d.). Danh sách cửa hàng và hệ thống chi nhánh. Công ty TNHH Việt Nam Solar.
Bài viết do đội ngũ 50 kỹ sư của Công ty TNHH Việt Nam Solar biên soạn và kiểm duyệt. Công ty hoạt động liên tục trong lĩnh vực điện mặt trời từ năm 2018, đã khảo sát, thiết kế và thi công hàng nghìn công trình trên cả nước, đồng thời là nhà phân phối chính hãng hơn 20 thương hiệu biến tần, tấm pin và pin lưu trữ. Mọi kỹ sư tham gia biên soạn đều nắm chứng chỉ hành nghề về điện và xây dựng do cơ quan quản lý Nhà nước cấp.
Việt Nam Solar hoạt động với đầy đủ tư cách pháp nhân, gồm Giấy phép hoạt động điện lực số 175/GP-SCT do Sở Công Thương cấp, Giấy phép năng lực hoạt động xây dựng HCM-00076550 công bố trên cổng thông tin Bộ Xây dựng, cùng nhãn hiệu độc quyền số 604703 do Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. Công ty duy trì ba chứng nhận hệ thống quản lý còn hiệu lực gồm ISO 9001:2015, ISO 14001:2018 và ISO 45001:2018, trạng thái hiệu lực xác minh trên IAF CertSearch.
Mọi số liệu kỹ thuật, thông tin pháp lý và mốc thời gian nêu trong bài đều được đối chiếu với hồ sơ chính hãng của nhà sản xuất và văn bản pháp luật hiện hành trước khi xuất bản, để nội dung công bố có thể kiểm chứng độc lập.
